تبلیغات
دبیرستان غیردولتی شهید مدرس
 
 
 

تله های ذهنی (قسمت اول)

نویسنده : مجتبی مسعودی | تاریخ : 12:19 ب.ظ - یکشنبه 17 بهمن 1395

ده تله ی ذهنی خطرناک و راه های مقابله با آن ها (قسمت اول)

ذهن ما برایمان تله های بسیاری درست می کند. اگر به آن ها آگاه نباشیم این تله ها می توانند به شدت به قابلیت ما را در تفکر منطقی صدمه بزنند و باعث شوند استدلال های اشتباه و تصمیمات ابلهانه بگیریم. ویژگی های خاص ذهن ما که برای کمک به ما ایجاد شده اند می توانند باعث به مشکل افتادن ما بشوند.

در اینجا 5 تا از این تله ها را معرفی می کنیم.


     1.      تله ی لنگر: اتکای بیش از حد به فکر اول

"آیا جمعیت ترکیه بیش از 35 میلیون است؟ چه تخمینی می زنید؟" این سوالی است که گروهی از محققان از یک گروه از افراد مختلف پرسیدند، و تخمین این افراد به ندرت بسیار بزرگ تر از 35 میلیون بود. سوالی مشابه از گروه دومی پرسیده شد اما اینبار از 100 میلیون به عنوان نقطه ی شروع استفاده شد. هر چند هر دو گروه به صورت تصادفی انتخاب شده بودند، اما تخمین های بدست آمده از گروه "100 میلیون" به طور طبیعی بالاتر از گروه "35 میلیون" بود.

کسانی که کنجکاو هستند به اینجا مراجعه کنند.

نکته: نقطه ی شروع شما شدیدا باعث ایجاد تعصب روی فکر شما می شود: تاثیرات اولیه، ایده ها، تخمین ها یا داده ها مثل "لنگری" برای افکار بعدی شما عمل می کنند.

این تله ی خیلی خطرناکی است که در بعضی از موارد به طور عمدی از آن استفاده می شود، برای مثال مانند فروشنده های با تجربه که در ابتدا جنسی با قیمت بالاتر به شما نشان می دهند، که باعث می شود آن قیمت در ذهن شما "لنگر" بیندازند.

چه کار کنیم؟

·         همیشه به یک مشکل از زاویه ی دید متفاوتی نگاه کنید. از گیر افتادن در یک نقطه ی شروع پرهیز کنید. قبل از شروع به حل مسئله بر روی طرح مسئله خود کار کنید.

·         قبل از مشورت گرفتن خودتان بر روی مسئله فکر کنید. قبل از اینکه توسط لنگر های دیگر تحت تاثیر قرار بگیرید تا جایی که می توانید اطلاعات جمع کرده و توضیحاتی برای خود داشته باشید.

·         از منابع متنوع اطلاعات جمع کنید. نظرات زیادی را بپرسید و قالب مرجع خود را گسترش دهید. از داشتن یک نقطه ی دید محدود خودداری کنید.

2.      تله ی وضع موجود: مقاومت در برابر تغییر 

در یک آزمایش به گروهی از افراد به صورت تصادفی دو کادو داده شد – نیمی از گروه یک فنجان تزیینی و نیم دیگر شکلات سوئیسی کادو گرفتند. بعد به آن ها گفته شد که اگر می خواهند می توانند بدون هیچ زحمتی کادوی خود را عوض کرده و کادوی دیگر را بگیرند. منطق به ما می گوید که نصف افراد کادوی مد نظر خود را نگرفته و مایل به تعویض آن خواهند بود، ولی در اصل فقط 10% آن ها این کار را کردند.

ما تمایل به تکرار رفتار های جای افتاده داریم، اگر محرک درستی به ما اعمال نشود تا در رفتارمان تغییری ایجاد نکنیم به رفتار خود ادامه می دهیم. "وضع موجود" (Status Quo) در ذهن ما به صورت خودکار نسبت به رفتار های جایگزین دیگر برتری دارد.

چه کار کنیم؟

·         وضع موجود را به مانند راه حل های جایگزین دیگر فرض کنید. وارد چالش فکری "حالت کنونی در برابر دیگر حالت ها" نشوید. از خودتان بپرسید که آیا اگر وضع موجود وجود نداشت حاضر بودید آن را به عنوان وضعیت کنونی خود انتخاب کنید یا نه.

·         اهداف خود را بشناسید. اعداف خود را به طور مشخص بشناسید و آن ها را برآورد کنید و ببینید که حالت کنونی شما کمک به رسیدن به این اهداف می کتد یا نه.

·         در تصور کردن زحمت تغییر وضعیت خود اغراق نکنید. معمولا به آن سختی و بدی که فکر می کنیم نیست.

3.      تله ی هزینه غرق شده: دفاع از تصمیمات قبلی

فرض کنید که بلیتی غیر قابل برگشت را برای تماشای مسابقه ی والیبال پیش خرید کرده اید. شب مسابقه شما خسته اید و هوا بسیار سرد است. از اینکه این بلیت را خریده اید پیشمان هستید چون، صراحتا، تمایل دارید که در خانه بمانید، بخاری را روشن کنید و به آسودگی از تلویزیون مسابقه را تماشا کنید. حال چه می کنید؟

شاید اقرار به آن سخت باشد، اما در خانه ماندن بهترین تصمیم است. فارغ از هر تصمیمی که بگیرید، پولی که بابت خرید بلیت خرج کرده اید رفته است: این یک هزینه ی غرق شده است، و نباید بر روی تصمیم شما تاثیری بگذارد.

چه کار کنیم؟

·         با اشتباهات خود کنار بیاید. بررسی کنید و ببینید که چرا اقرار به اشتباهات گذشته باعث آزار شما می شود. هیچ بدون خطا نیست، پس نباید خود را در این مورد خیلی اذیت کنید – سعی کنید از اشتباهات خود درس بگیرید.

·         به کسانی که درگیر تصمیمات گدشته خود نیستند گوش کنید. افرادی را پیدا کنید که به تصمیمات گذشته خود پایبند نباشند و نظر آن ها را بپرسید.

·         بر روی هدف خود تمرکز کنید. تصمیمات برای رسیدن به اهداف گرفته می شوند. درگیر یک سری از مراحل مشخص برای رسیدن به هدف خود نشوید؛ همیشه در نظر داشته باشید که چگونه می توانید از الان به بعد برای رسیدن به هدف خود تلاش کنید.

البته این مثال در مورد پول بود مثال های مشابه را می توان برای تصمیمات متفاوت حول زمان، رفاقت و بسیاری از موارد دیگر زد.

4.      تله ی تصدیق: دیدن آن چیزی که دوست دارید

فرض کنید که حس می کنید قرار است ارزش سهام شما در یازار بورس طی روز های آینده کاهش یابد و فکر می کنید که الان زمان مناسبی است که سهام خود را بفروشید. برای اینکه از حدس خود مطمئن شوید، با دوست خود که به تازگی تمامی سهام خود را فروخته است تماس گرفته تا از او دلایلش را بپرسید.

تبریک، با این کار به دام تله ی تصدیق افتاده اید: گشتن به دنبال اطلاعاتی که به احتمال زیاد دیدگاه شما را تایید و تصدیق می کند – در حالی که به سادگی از اطلاعاتی که خلاف دیدگاه شما را نشان می دهند اجتناب می کنید.

این تعصب تصدیق نه تنها بر روی جایی که برای پیدا کردن مدرک می روید تاثیر می گذارد بلکه حتی بر روی تحلیل داده شما نیز تاثیر میگذارد: ما از صحبت هایی که از افکار اولیه مان پشتیبانی می کنند کمتر انتقاد می کنیم و در مقابل صحبت های خلاف آن می ایستیم.

مهم نیست که چقدر فکر کنیم که تصمیم گیری مان بی طرف است، مغز ما همیشه به صورت حسی بر روی یک جایگزین تصمیم میگیرید، و باعث می شود همیشه ی اوقات در این دام بیفتیم.

چه کار کنیم؟

·         خودتان را در معرض اطلاعات مخالف قرار دهید. تمامی مدارک را با دقت یکسان بررسی کنید. به راحتی از مدارکی که شما را تصدیق نمی کنند رد نشوید. بدانید که به دنبال چه چیزی می گردید: راه حل جایگزین یا تنها قوت قلب و تضمین.

·         به دنبال شخصی مخالف (وکیل مدافع شیطان) بگردید. کسی را پیدا کنید که به تصمیم ضد تصمیم شما اعتقاد دارد. اگر هم پیدا نکردید، خودتان برای خودتان این کار را انجام دهید. همیشه جایگاه دیگر را با ذهنی باز در نظر داشته باشید (مواظب تله های فکری دیگر هم که بحث می کنیم باشید)

·         سوالات پیش رونده نپرسید. زمانی که به دنبال مشورت هستید، سوالات بی طرف بپرسید تا باعث نشود افراد دیگر تعصبات شما را تایید کنند. این سوال که "با سهام خود چه کار کنم؟" بهتر از سوال "بهتر نیست سهامم را بفروشم؟" کار می کند.

5.      تله ی اطالاعات ناقص: مرور فرضیات خود

احمد شخصی درون گراست. می دانیم که شغل او یا کتابدار است یا فروشنده. به نظر شما کدام یک از این شغل ها برای او محتمل تر است؟

البته، ممکن است به این فکر که او به طور قطع کتابدار است ترغیب شویم آیا به این فکر که یک فروشنده باید دارای شحصیتی اجتماعی و برون گرا باشد شرطی نشده ایم؟ این فرض می تواند شدیدا اشتباه باشد (یا حداقل ناقص باشد).

این نتیجه گیری باعث فراموش کردن این واقعیت می شود که تعدا فروشنده ها نسبت به کتابدار ها 100 به 1 است. قبل از اینکه حتی به سراغ در نظر گرفتن شخصیت احمد بروید، باید به این فکر کنید که احتمال کنابدار بودن او تنها 1% است. (این بدین معنی است که حتی اگر تمامی کتابدار ها درونگرا باشند، تنها درون گرا بدون 1% فروشندگان کافی است که شانس احمد را برای فروشنده بودن بیشتر کند).

این تنها یک مثال از نادیده گرفتن داده های ساده ای که می توانند باعث شوند که تصمیمات حسی ما به طور کامل منحرف شوند. ما تصاویری ذهنی – ساده سازی واقعیت – در ذهن خود ایجاد می کنیم تا به سادگی به نتیجه برسیم قبل از اینکه فرضیات خود را بررسی کنیم یا حتی ببینیم که آیا اطلاعات کافی در دست داریم یا نه.

چه کار کنیم؟

·         فرضیات خود را به طور واضح مشخص کنید. صورت مسئله را همان صورتی که هست در نظر نگیرید. در نظر داشته باشید که برای هر مسئله از اطلاعات مبهمی استفاده می کنید – فرضیات شما. معمولا بررسی درستی فرضیات چندان مشکل نیست اما ابتدا باید بدانید آن فرضیات چه هستند.

·         همیشه داده های محکم را به ساده سازی های ذهنی خود ترجیح دهید. تعصبات و پیش فرض های ذهنی ما – مانند کلیشه ها – می توانند در بسیاری از موقعیت ها مفید باشند، اما باید در استفاده از آن ها مراقب بود تا بیش از حد به آن ها اتکا نکنیم. زمانی که حق انتخاب دارید همیشه به سراغ داده های محکم بروید. 

قسمت دوم ...




 

 

ادامه دارد ...



ترجمه ی اختصاصی دبیرستان شهید مدرس




برچسب ها : تله ذهن , تله فکر , دام فکر , دام ذهن ,
دسته بندی : مشاوره ,
 

آخرین مطالب

» تکنیک حل مسئله SCAMPER ( یکشنبه 16 اردیبهشت 1397 )
» با ما همراه باشید ... ( یکشنبه 9 اردیبهشت 1397 )
» آزمایشگاه ( پنجشنبه 10 اسفند 1396 )
» برف بازی ( پنجشنبه 26 بهمن 1396 )
» هرم یادگیری ( شنبه 16 دی 1396 )
» شش دغدغه افراد باهوش ( شنبه 2 دی 1396 )
» جبران کمبود خواب ( شنبه 25 آذر 1396 )
» مراسم روز بزرگداشت حافظ ( شنبه 22 مهر 1396 )
» 12 نکته برای بالا نگه داشتن سطح انرژی ( پنجشنبه 13 مهر 1396 )
» هر هفته، سال نو مبارک !!! ( چهارشنبه 8 شهریور 1396 )
» تله ی ذهنی نسبیت ( دوشنبه 6 شهریور 1396 )
» لیست 100 تایی ( دوشنبه 30 مرداد 1396 )
» عادت "چرا؟" ( دوشنبه 23 مرداد 1396 )
» استراتژی های کاربردی در استفاده از جعبه ی زمان (قسمت دوم) ( یکشنبه 22 مرداد 1396 )
» استراتژی های کاربردی در استفاده از جعبه ی زمان ( چهارشنبه 18 مرداد 1396 )