تبلیغات
دبیرستان غیردولتی شهید مدرس
 
 
 

تصمیم گیری

نویسنده : مجتبی مسعودی | تاریخ : 10:34 ق.ظ - چهارشنبه 28 تیر 1396



راه های برای کمک به تصمیم گیری موثر

تصمیمات زندگی ما را شکل می دهند. "آیا باید شغلم را عوض کنم؟" "کجا باید زندگی کنم؟" "پس انداز خودم را کجا سرمایه گذاری کنم؟" و ... تصمیم گیری مهارتی بنیادین در زندگی است، و همه ی ما بهتر تصمیم گرفتن را یاد بگیریم. در این مطلب، روشی ساده و سیستماتیک برای شما ارائه شده است که می توانید با استفاده از آن از همین امروز تصمیمات هوشمندانه تری بگیرید.

به ادامه مطلب مراجعه کنید


روش PrOACT برای تصمیم گیری

می توان به جرات گفت روش PrOACT (که در کتاب تصمیمات هوشمندانه یا Smart Choices  نوشته ی John S. Hammond آمده است) بهترین مدل تصمیم گیری است. این روش به شما کمک می کند که جنبه های ملموس و غیر ملموس وضعیت خود را بهتر ببینید و همچنین کمک می کند که تمامی نکات، احساسات، نظرات، باور ها و توصیه های مربوط را به بهترین تصمیم ممکن منتقل کنید.

PrOACT اختصاری است از پنج عنصر کلیدی در این مدل:

·        بیان مشکل (Problem Statement)

·        اهداف (Objectives)

·        راه حل ها (Alternatives)

·        پیامد ها (Consequences)

·        مبادلات (Trade-offs)

این روش شامل بررسی تک تک این عناصر هسته ای به طور جداگانه، و استفاده از آن ها برای شفاف سازی و سازمان دهی افکار شما در طول فرایند تصمیم گیری می شود. حال بیایید نگاهی به این عناصر بیاندازیم.

1.      بیان مشکل

پشت هر تصمیم مشکلی وجود دارد که قصد حل آن را دارید. روشی که با آن تصمیمات را بیان می کنید، مشکل شما را چارچوب بندی می کند. این روش راه های جایگزینی که در نظر میگیرید و چگونگی برآورد کردن آن ها را تعیین می کند. استدلال موثر مشکل بسیار مهم است، چون که افکار پیش روی شما را در فرایند تصمیم گیری تحت تاثیر قرار می دهد.

با این که این کار بسیار مهم است، خیلی از ما به راحتی، به طور کامل از این مرحله می گذریم: حرفی که با خود می زنیم "بیان کردن مشکل زیادی آسونه، خودش میاد تو ذهنمون پس نیازی نیست". هر چه مشکل خود را بهتر تعریف کنید، حل آن نیز ساده تر می شود تا جایی که بعضی اوقات راه حل روشن تر از روز می شود.

یک مثال ساده در قالب داستان: شخصی برای شرکتی کار می کرد و کار خود را خیلی دوست داشت، اما از رییس بخشی که در آن کار می کرد متنفّر بود. دو راهی که بر سر آن قرار داشت این بود که آیا استعفا بدهد یا اینکه سر کار خود بماند. اما به جای انتخاب این دو گزینه، او مشکل خود را به صورت دیگری بیان کرد، چگونه شغل خود را نگه دارد و شر رییس خود خلاص شود. او چه کار کرد؟ رزومه ی رییس خود را به جا های دیگری ارسال کرد تا شغلی پر درآمد تر برای او پیدا کند. رییس او سراغ شغل بهتری رفت و او در همان شرکت شغلش را حفظ کرد و پست رییس قبلی خود را تصاحب کرد. تعریف مجدد و هوشمندانه ی مشکلات از زیاد فکر کردن بهتر است.

2.      اهداف

بعد از اینکه تعریف بهتری از مشکل خود پیدا کردید، نوبت به این می رسد که هدفی که می خواهید به آن برسید را به طور شفاف برای خود مشخص کنید.

این نیز مرحله ای دیگر است که خیلی از ما در مورد آن اشتباه می کنیم: کاری در ذهن خود انجام می دهیم این است که اهداف ما واضح هستند و از مشخص کردن آن ها عبور می کنیم و باعث می شویم تا این اهداف مبهم در ذهن ما بچرخند.

اهداف ما عناصری هستند که تصمیمات ما را جهت دهی می کنند. واضح سازی اهداف به درک بهتر مشکل کمک می کند، و انتظارات را برای پیدا کردن راه حل فراهم می کند. همچنین زمانی که قصد بیان مشکل خود به دیگران را دارید، به شما کمک می کند تا با چیزی که به دنبال آن هستید ارتباط برقرار کنید.

پس، بنشینید و فهرستی از اهداف خود تهیه کنید، و تا جایی که می توانید آن ها را واضح و مشخص بنویسید. دلیل اصلی که می خواهید برایش شغل تان را عوض کنید چیست؟ مشکل رییس شماست؟ یا اینکه می خواهید محل کار تان به شما نزدیک تر باشد؟ این دلایل را در نوشته های خود به طور واضح بنویسید.

3.      راه حل ها

حال که مشکلات و اهداف خود را به طور واضح مشخص کرده اید، وقت آن رسیده که راه حل های خود را بررسی کنید و تصمیم بگیرید، درست است؟ نه به این زودی، بلکه باید راه حل های ممکن را گسترش دهیم و دنبال آن ها بگردیم. مزیت های گشتن به دنبال راه حل های جدید و نوین بسیار بسیار زیاد است، پس هیچ بهانه ای برای رد کردن این مرحله نیست.

یک جمله ضرب المثل شکل برای تصمیم گیری وجود دارد که می گوید تصمیم نهایی شما هیچگاه نمی تواند بهتر از راه بهترین حلی که در نظر گرفته اید باشد. البته این گفته واضح است اما باید از آن به عنوان یک یادآوری بر اینکه چقدر وقت گذاشتن بر روی ایجاد راه حل های ممکن قبل از وقت گذاشتن بر روی انتخاب از بین گزینه های ناراضی کننده، مهم است استفاده کنیم.

البته، بسیار راحت تر (و مفرح تر) این است که به جای انتخاب بین دو گزینه ی  نامطلوب، راه حلی جدید پیدا کنید. هیچ وقت اولین راهی که به ذهنتان می رسد را انتخاب نکنید. و به دو گزینه نیز راضی نشوید راه های بیشتری را پیدا کنید. خیلی بیشتر.

روش ایجاد راه حل این است که هر یک از اهداف خود را در نظر بگیرید و بگویید "چگونه می توانم به آن برسم؟". به یاد داشته باشید، به دنبال کمیت بروید، ایده هایی که به ذهنتان می رسد را یادداشت کنید و آن ها را برآورد نکنید، هنوز برای این کار زود است. روش های ایده سازی مانند سهمیه بندی ایده می تواند به کمک شما بیاید.

4.      پیامد ها

بالاخره وقت آن رسیده که ارزش هر یک از راه حل هایی که به ذهنتان رسیده را بررسی کنید. و روش اصلی برای این کار در نظر گرفتن پیامد اجرای آن تصمیم است.

بعد از اینکه راه حل های پیش پا افتاده ای که در لیست است را خط زدید، هر یک از راه حل های باقیمانده را مورد بررسی و تعریف قرار دهید، و ترجیحا بنویسید، که پیامد های انتخاب این راه چیست. یعنی ببینید که آینده با انتخاب این تصمیم چه شکلی است. اگر بتوانید آینده ی هر یک از این راه ها را پیش بینی کنید، تصمیم نهایی شما مشخص می شود.

اما متاسفانه این کار در گفتار بسیار ساده تر از عمل است. پیش بینی پیامد کار ها به شکل کامل و دقیق بسیار مشکل است. پیش بینی آینده کاری است که عملکرد ما انسان ها در آن بسیار افتضاح است به ویژه زمانی که قرار باشد آینده ی خودمان را پیش بینی کنیم.

پس فرایند پیش بینی آینده را سرسری نگیرید تا حد امکان واقع گرا باشید و از هر وسیله ای برای ایجاد تصویری واضح از آینده ی خود استفاده کنید. از افراد با تجربه ای که در وضعیت فعلی شما بوده اند کمک بگیرید.

همچنین در پیش بینی آینده، این تصور را در ذهن خود نداشته باشید که شاید این راه را انتخاب کنید، به جای آن آینده ای را تصور کنید که این راه را قبلا انتخاب کرده اید. آیا از اهدافی که مشخص کرده اید احساس رضایت می کنید؟ آیا این چیزی است که انتظارش را داشته اید؟

5.      مبادلات

اگر تا اینجا راه حلی به ذهنتان نرسیده است، شاید به این دلیل است که تصمیم شما به دقت زیادی نیاز دارد. در واقع به این معنی است که این تصمیم دارای اهداف متضاد است و اینکه مجبور هستید با یکسری مبادلات کنار بیایید.

همان طور که انتظارش را دارید، این کار به ندرت آسان است. انتخاب بین اهدافی که ارتباطی بین شان نیست مانند انتخاب بین سیب و پرتقال است علاوه بر آن، بسته به تعداد اهدافی که دارید، ممکن است این کار مانند مقایسه سیب، پرتقال، فیل، و پودر ماشین باشد.

پس قبل از هر چیز، الان فرصت مناسبی است که اهداف خود را مرور کنید، و با توجه به اطلاعاتی که تا اینجا به دست آورده اید به دنبال راه هایی برای ساده سازی آن ها باشید.

اگر باز هم کافی نیست، و تصمیم شما با تصویر ذهنی مبادله پیش رو مشخص نیست، به روشی منظم برای انجام این مبادلات نیاز دارید.

روش های متعددی برای این کار وجود دارد اما یکی از بهترین راه های موجود روش جابجایی زوج (Even Swaps Method) است (که در همان کتاب بحث شده است) توضیح این روش از حوصله ای این مطلب خارج است و مقالاتی کامل و جامع که تنها به توضیح این روش پرداخته اند موجود است، اما به طور خلاصه مفهوم پایه ی آن این است که به جای اینکه هر یک از راه حل ها را به طور جدا به صورت حبابی از پیامد های متضاد هم در نظر بگیرید، پیامد ها را جفت جفت از هم جدا کنید و آن ها را تبدیل به مبادلاتی کوچک و آسان کنید.

کلام آخر

این فرایند ممکن است کار بسیار سخت و طولانی به نظر برسد. اما بعد از اینکه چند بار از آن استفاده کردید، متوجه خواهید شد که اگر به ترتیب این مراحل را طی کنید به ندرت مجبور خواهید شد که تمامی آن ها را طی کنید.

ویژگی جالب این روش این است که هر یک از پنج عنصر کلیدی باعث می شود سایر آن ها واضح تر شوند. زمانی که پیامد ها را بررسی می کنید ممکن است که به هدفی جدید پی ببرید. با نگاه کردن به مبادلاتی که باید انجام دهید، ممکن است تصمیم بگیرید که مشکل خود را مجدد تعریف کنید. این بدین معنی است که باید مداوم مراحل را از اول به آخر طی کنید.






برچسب ها : تصمیم گیری , راه حل , دو راهی ,
دسته بندی : مشاوره ,
 

آخرین مطالب

» برف بازی ( پنجشنبه 26 بهمن 1396 )
» هرم یادگیری ( شنبه 16 دی 1396 )
» شش دغدغه افراد باهوش ( شنبه 2 دی 1396 )
» جبران کمبود خواب ( شنبه 25 آذر 1396 )
» مراسم روز بزرگداشت حافظ ( شنبه 22 مهر 1396 )
» 12 نکته برای بالا نگه داشتن سطح انرژی ( پنجشنبه 13 مهر 1396 )
» هر هفته، سال نو مبارک !!! ( چهارشنبه 8 شهریور 1396 )
» تله ی ذهنی نسبیت ( دوشنبه 6 شهریور 1396 )
» لیست 100 تایی ( دوشنبه 30 مرداد 1396 )
» عادت "چرا؟" ( دوشنبه 23 مرداد 1396 )
» استراتژی های کاربردی در استفاده از جعبه ی زمان (قسمت دوم) ( یکشنبه 22 مرداد 1396 )
» استراتژی های کاربردی در استفاده از جعبه ی زمان ( چهارشنبه 18 مرداد 1396 )
» هزینه ی غرق شده ( دوشنبه 16 مرداد 1396 )
» پشتکار ( یکشنبه 8 مرداد 1396 )
» تولید ایده ( یکشنبه 1 مرداد 1396 )